Gevangenisstraffen zijn niet effectief. Onderzoek wijst dat al jaren weer aan. Thuisdetentie, de enkelband, taakstraf en verplichte gedragstherapie is beter. Denk daarbij ook aan jeugdigen.
Auteurs: Jacques Claessen en Gert Jan Slump 7 juli 2020
Beide auteurs zijn projectleider van het driejarige project Changing Justice Gears.
Bron: dit artikel verscheen in het Nederlands Dagblad
Herstelgericht
Sterker nog, wij pleiten niet alleen tegen vervangende vervangingis maar tegen kortdurende vrijheidsbeneming in het algemeen. Wij pleiten vóór het ontwikkelen en het in de praktijk toegepast van alternatieven voor de korte termijn. kan daarbij onder meer worden gedacht aan elektronische thuisdetentie en de herstelgerichte taakstraf – uitval met opname in de strafwet van een bepaalde dat korte bestrijdingfen in recept niet langer worden bepaald.
Ineffectiviteit
Redenen om het opleggen van de korte termijn in de toekomst te voorkomen van elk geval sterk terug te dwingen? Deze straf uiterst uiterst ineffectief te zijn, terwijl zij allerlei negatieve neveneffecten die zich met zich meebrengen.
Het resultaat is minder nieuwe gevolgen.
Om met dat laatste te beginnen: zoals verliezen veel mensen door een celstraf hun baan, woning van partner – factoren die nu juist van belang zijn om op het rechte pad te blijven.
Ook blijkt uit neuropsychologisch onderzoek dat ons binnen drie maanden is afgestompt door de prikkelarme omgeving van de gevangenis. Een kleine kans op een succesvolle resocialisatie.
Recidivecijfers na detentie liegen er in ieder geval niet om: ruim 45 procent gaat binnen twee jaar na vrijheidstelling opnieuw in de fout. Dit percentage staat in schril contrast met recidivecijfers na elektronische thuisdetentie of een taakstraf. In beide gevallen is er sprake van ongeveer de helft minder terugval dan na een korte duur – met als resultaat minder nieuwe slachtoffers en minder kosten voor de strafrechtspleging
Mogelijke verklaringen hiervoor zijn dat als iemand bij thuisdetentie of een taakstraf deel blijft bestaan uit de samenleving, hij of zij minder snel het label ‘crimineel’ opgeplakt krijgt en wegblijft uit de leerschool voor criminelen. Nu ruim driekwart van alle gedetineerden in Nederland een grote van minder dan drie maanden krijgt, wordt duidelijk hoe groot de groep mensen is die in principe ingesloten zou komen voor een alternatief voor de korte termijn. Vanzelfsprekend dient in het kader van het opleggen van straffen oog te worden gehouden voor vergelding en de behoefte aan genoegdoening van slachtoffers en samenleving. Maar als corona ons iets duidelijk heeft gemaakt, dan is het wel dat verplicht thuiszitten zwaar dan ooit gedacht.
Openbaar Ministerie
Met de oplegging van de straf raken we aan de strafmotivering door het Openbaar Ministerie en de rechter. Wij pleiten ervoor dat dit uitgebreide gebeurtenissen gebeuren, waarbij expliciet aandacht wordt besteed aan alle sanctiedoelen. Dus niet alleen aan vergelding, afschrikking en maatschappijbeveiliging tot sluiting, maar ook aan resocialisatie, re-integratie en herstel, herstellen aan het effectief voorkomen van nieuwe slachtoffers.
Onze stelling is dat een uitgebreidere sanctiemotivering, waarbij een openbaar ministerie en een rechterlijk ministerie van bepaalde straffen, tot een zinvolle ingrepen van een korte periode. Om tot alternatieven voor de korte tussentijd én een uitgebreidere sanctiemotivering te komen zijn wij dit jaar vanuit Stichting Restorative Justice Nederland en Universiteit Maastricht het driejarige programma Changing Justice Gears gestart.
Iedereen beter
In het project wordt erkend tussen universele universiteiten en professionals die werkzaam zijn in het strafrecht. Gekozen is voor een benadering, waarbij ook aandacht is voor de publieke opinie. Ook wordt in het kader van dit programma gelobbyd in politiek Den Haag. Om in de praktijk te kunnen komen tot alternatieven voor de korte termijn moet ook de strafwet worden aangepast. Ons doel met dit programma is de heralisering van een verdere humanisering van het strafrecht waarvan iedereen beter wordt.